Στις 15 Ιουνίου 1215, σε ένα λιβάδι δίπλα στον Τάμεση που το έλεγαν Runnymede, ένας βασιλιάς έκανε κάτι που κανένας βασιλιάς δεν είχε κάνει ποτέ πριν: παραδέχτηκε ότι υπάρχει κάτι πάνω από αυτόν. Ο King John έθεσε τη σφραγίδα του στη Magna Carta το Μεγάλο Χάρτη και με αυτή την κίνηση άλλαξε για πάντα την ιστορία της εξουσίας.
Το έκανε απρόθυμα και αφού εξάντλησε κάθε άλλη επιλογή. Όμως η ιστορία δεν θυμάται πάντα τόσο τα κίνητρα όσο τις συνέπειες.
Ένας βασιλιάς που δεν άξιζε τον τίτλο του
Ο King John δεν ήταν ο τύπος του ηγέτη που εμπνέει. Ήταν ανεπαρκής στρατηγός, αλαζόνας φορολογητής και γενικά απόντας όσον αφορά τις διοικητικές του ικανότητες. Έχασε τη Νορμανδία από τους Γάλλους, τσακώθηκε με τον Πάπα και φόρτωσε τους βαρόνους του με φόρους για να χρηματοδοτήσει πολέμους που δεν κέρδισε ποτέ.
Τον Ιανουάριο του 1215, μια συμμαχία βαρόνων έφτασε στα όρια της. Ζήτησαν έγγραφες εγγυήσεις, συγκεκριμένες και δεσμευτικές με σφραγίδα. Όταν ο King John αρνήθηκε, κατέλαβαν το Λονδίνο και τον άφησαν χωρίς πόλη, χωρίς χρήματα και χωρίς διέξοδο. Στις 15 Ιουνίου, στο Runnymede, υποχώρησε.
Τι ήταν πραγματικά η Magna Carta
Η Magna Carta ήταν ένα πρακτικό έγγραφο, 63 άρθρα γραμμένα στα Λατινικά σε περγαμηνή, που αφορούσαν κυρίως τα δικαιώματα των βαρόνων, τα όρια της φορολογίας και τη λειτουργία της δικαιοσύνης. Γράφτηκε για να προστατέψει τους ισχυρούς από έναν ακόμα ισχυρότερο.
Όμως μέσα σε αυτά τα 63 άρθρα κρυβόταν μια ιδέα που δεν ήταν καθόλου μικρή: ότι ακόμα και ο βασιλιάς υπόκειται στον νόμο, ότι η εξουσία δεν είναι απεριόριστη και πως υπάρχουν κανόνες τους οποίους δεν μπορεί να σπάσει κανείς ανεξάρτητα από τον τίτλο του. Αυτή η ιδέα ήταν επαναστατική και επέζησε από όλους εκείνους που προσπάθησαν να την καταπνίξουν.
Ένα έγγραφο που δεν πέθανε ποτέ
Ο King John αμέσως μετά την υπογραφή έτρεξε στον Πάπα και ζήτησε να ακυρωθεί η Magna Carta. Ο Πάπας συμφώνησε, ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος και φαινόταν ότι το έγγραφο είχε ήδη πεθάνει πριν καλά καλά γεννηθεί.
Όμως όταν ο King John πέθανε μερικούς μήνες αργότερα, οι αντιβασιλείς του εννιάχρονου γιου του King Henry III επανεξέδωσαν το έγγραφο για να κερδίσουν πολιτική υποστήριξη. Κι έπειτα το επανεξέδωσαν πολλάκις. Η Magna Carta έγινε νόμος του αγγλικού κράτους όχι επειδή το ήθελε κάποιος βασιλιάς, αλλά επειδή η ιδέα που εμπεριείχε ήταν πιο ισχυρή από κάθε βασιλιά.
Αιώνες αργότερα, οι American Founding Fathers τη μελέτησαν για να γράψουν το Σύνταγμα των ΗΠΑ. Η 5η Τροπολογία, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, αντηχεί απευθείας το Άρθρο 39 της Magna Carta. Το πνεύμα ενός εγγράφου που γράφτηκε σε μια πεδιάδα κοντά στο Windsor ζει ακόμα, 810 χρόνια μετά.
Στις 15 Ιουνίου 1215, ένας βασιλιάς έχασε μια μάχη. Αλλά ο κόσμος κέρδισε μια ιδέα που δεν ξεχάστηκε ποτέ.
