Vasilis PapastathisΣτις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο Andy Warhol έκανε μια δήλωση που τότε ίσως ακουγόταν σχεδόν προκλητική. Αναφερόμενος στο αγαπημένο του Cartier Tank, είπε: “Δεν φοράω ρολόι Tank για να βλέπω την ώρα. Στην πραγματικότητα, δεν το κουρδίζω καν. Φοράω ένα Tank επειδή είναι το ρολόι που πρέπει να φοράω”.
Την εποχή εκείνη, λίγοι θα μπορούσαν να φανταστούν ότι αυτή η φαινομενικά επιφανειακή παρατήρηση έκρυβε, στην πραγματικότητα, το μέλλον της ελβετικής ωρολογοποιίας.
Την ίδια περίοδο, αλλά και στα χρόνια που ακολούθησαν, ο κλάδος πέρασε τη δυσκολότερη δοκιμασία της σύγχρονης ιστορίας του. Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της “κρίσης του χαλαζία” τη δεκαετία του 1970, της επέλασης των ψηφιακών ρολογιών τη δεκαετία του 1980 και, αργότερα, της κυριαρχίας των κινητών τηλεφώνων, πολλά στελέχη της βιομηχανίας πίστεψαν πως το παραδοσιακό μηχανικό ρολόι έχει ημερομηνία λήξης.
“Αν το ρολόι παρέμενε απλώς ένα εργαλείο μέτρησης του χρόνου, ίσως αυτό να είχε πράγματι συμβεί.”
Αντί όμως να πεθάνει, η ελβετική ωρολογοποιία επαναπροσδιορίστηκε. Οι μεγάλοι οίκοι σταμάτησαν σταδιακά να πουλούν απλώς χρηστικότητα και άρχισαν να πουλούν επιθυμία. Η μηχανική πολυπλοκότητα, η χειροποίητη κατασκευή και η ιστορία πίσω από κάθε μοντέλο μετατράπηκαν σε στοιχεία πολυτέλειας. Το μηχανικό ρολόι έγινε κάτι ανάμεσα σε κόσμημα, έργο τέχνης και προσωπική δήλωση.
Και ίσως εκεί να βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία της σύγχρονης ωρολογοποιίας: όσο λιγότερο απαραίτητο γινόταν το ρολόι στην καθημερινή ζωή, τόσο περισσότερο αυξανόταν η συμβολική του αξία. Σήμερα, οποιοδήποτε κινητό τηλέφωνο μπορεί να δείξει την ώρα με μεγαλύτερη ακρίβεια από έναν μηχανικό χρονογράφο. Κι όμως, τα πιο περιζήτητα ελβετικά ρολόγια εξακολουθούν να έχουν λίστες αναμονής ετών – όχι επειδή ο κόσμος χρειάζεται έναν ακόμη τρόπο να μετρά τον χρόνο, αλλά επειδή συνεχίζει να αναζητά αντικείμενα με χαρακτήρα, ιστορία και ταυτότητα.
Ίσως, τελικά, ο Andy Warhol να είχε καταλάβει πριν απ’ όλους αυτό που οι Ελβετοί φοβήθηκαν να αποδεχτούν: ότι το μέλλον του ρολογιού δεν θα κρινόταν από την ακρίβεια του, αλλά από αυτό που συμβόλιζε στον καρπό εκείνου που το φορούσε.
