Vasilis PapastathisΟ χρόνος είναι η μόνη παγκόσμια σταθερά που βιώνεται απολύτως διαφορετικά από τόπο σε τόπο. Δεν αλλάζει η ροή του· αλλάζει η σημασία του. Σε κάποιες πόλεις γίνεται αισθητική, σε άλλες εργαλείο, αλλού φιλοσοφία, αλλού ισχύς. Οι μεγάλες μητροπόλεις του κόσμου δεν ορίζονται μόνο από την αρχιτεκτονική, την ιστορία ή τον ρυθμό τους, αλλά από τον τρόπο που αντιλαμβάνονται, σέβονται ή καταναλώνουν τον χρόνο. Και η υψηλή ωρολογοποιία, όταν ξεφεύγει από τη λογική του αντικειμένου και λειτουργεί ως πολιτισμικός καθρέφτης, έχει τη δύναμη να αποτυπώσει αυτή τη διαφορά με μοναδική ακρίβεια.
Σε αυτό το αφιέρωμα, το 24ώρες δεν επιχειρεί μια απλή αντιστοίχιση πόλεων με εμβληματικά ρολόγια. Επιχειρεί μια χαρτογράφηση του παγκόσμιου χρόνου μέσα από πέντε αστικά κέντρα που διαμόρφωσαν -και συνεχίζουν να διαμορφώνουν- τον σύγχρονο πολιτισμό. Παρίσι, Λονδίνο, Νέα Υόρκη, Ρώμη και Αθήνα δεν είναι απλώς γεωγραφικοί προορισμοί. Είναι στάσεις σε ένα ταξίδι όπου ο χρόνος αποκτά χαρακτήρα.
Στο Παρίσι, ο χρόνος δεν βιάζεται. Κυλά με έναν ρυθμό σχεδόν θεατρικό, σαν να γνωρίζει ότι τον παρατηρούν. Είναι η πόλη όπου η αισθητική προηγείται της λειτουργικότητας, όπου η καθημερινότητα φέρει στοιχεία σκηνοθεσίας και όπου η κομψότητα δεν είναι επιλογή αλλά φυσική κατάσταση. Το Cartier Tank ενσαρκώνει αυτή τη φιλοσοφία καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο ρολόι. Από την πρώτη του εμφάνιση στις αρχές του 20ού αιώνα, δεν επιδίωξε να εντυπωσιάσει με τεχνικές υπερβολές. Επέλεξε τη λιτότητα, τη γεωμετρία και την ισορροπία. Φορέθηκε από καλλιτέχνες, διανοούμενους, icons. Όπως το Παρίσι, έτσι και το Tank αποδεικνύει ότι ο χρόνος μπορεί να είναι πρωτίστως θέμα ύφους.
Το Λονδίνο, αντίθετα, δεν αντιμετωπίζει τον χρόνο ως συναίσθημα. Τον αντιμετωπίζει ως σύστημα. Εδώ ο χρόνος οργανώνει τον κόσμο, τον συγχρονίζει και τον καθορίζει. Το Greenwich δεν είναι απλώς ένα σημείο στον χάρτη· είναι η βάση πάνω στην οποία χτίστηκε η παγκόσμια αντίληψη της ώρας. Το Rolex Submariner ταιριάζει απόλυτα σε αυτή τη νοοτροπία. Σχεδιασμένο ως εργαλείο, με απόλυτη αξιοπιστία και αντοχή, δεν έγινε σύμβολο επειδή το επιδίωξε, αλλά επειδή το απέδειξε στην πράξη. Στο Λονδίνο, ο χρόνος πρέπει να λειτουργεί. Και το Submariner δεν έκανε ποτέ κάτι λιγότερο από αυτό.
Η Νέα Υόρκη ζει σε διαρκή επιτάχυνση. Είναι η πόλη όπου ο χρόνος μετατρέπεται σε ενέργεια, φιλοδοξία και κίνηση χωρίς παύση. Δεν υπάρχει αναμονή· υπάρχει μόνο το επόμενο βήμα. Το Audemars Piguet Royal Oak γεννήθηκε μέσα από την ίδια λογική ρήξης. Όταν παρουσιάστηκε, αμφισβήτησε ευθέως την έννοια της παραδοσιακής πολυτέλειας. Ατσάλι αντί για χρυσό, βιομηχανική αισθητική αντί για διακοσμητική υπερβολή. Όπως η Νέα Υόρκη, έτσι και το Royal Oak δεν ζήτησε αποδοχή. Επέβαλε νέο κανόνα.
Η Ρώμη λειτουργεί με μια εντελώς διαφορετική χρονική συνείδηση. Εδώ ο χρόνος δεν κυλά γραμμικά· συσσωρεύεται. Κάθε εποχή συνυπάρχει με την προηγούμενη, δημιουργώντας ένα συνεχές παρόν γεμάτο μνήμη. Το Bulgari Octo Finissimo αποτελεί μια σύγχρονη ιταλική απάντηση στην υψηλή ωρολογοποιία. Αρχιτεκτονικό, αυστηρό, αλλά ταυτόχρονα βαθιά εκφραστικό, αντικατοπτρίζει τη ρωμαϊκή ικανότητα να μετατρέπει το βάρος της ιστορίας σε σύγχρονη δημιουργία. Είναι ένα ρολόι που, όπως και η Ρώμη, κοιτά ταυτόχρονα πίσω και μπροστά.
Η Αθήνα, τέλος, δεν βλέπει τον χρόνο ως μηχανισμό. Τον αντιλαμβάνεται ως έννοια. Εδώ γεννήθηκε η φιλοσοφική του διάσταση, η διάκριση ανάμεσα στον χρονολογικό χρόνο και τον κατάλληλο χρόνο — τον Καιρό. Το Vacheron Constantin Patrimony δεν επιδιώκει εντυπωσιασμούς. Είναι η απόλυτη άσκηση μέτρου, συμμετρίας και ουσίας. Ένα ρολόι που απευθύνεται σε εκείνους που κατανοούν ότι η αληθινή πολυτέλεια βρίσκεται στην καθαρότητα της σκέψης. Όπως η Αθήνα, έτσι και το Patrimony μιλά σιγά, αλλά λέει τα πιο ουσιαστικά πράγματα.
Ο χρόνος είναι ίδιος παντού. Οι πόλεις, όμως, του δίνουν χαρακτήρα. Και κάποια ρολόγια καταφέρνουν να τον αποτυπώσουν όχι απλώς με ακρίβεια, αλλά με νόημα. Εκεί ακριβώς συναντιούνται η υψηλή ωρολογοποιία και ο πολιτισμός: στο σημείο όπου ο χρόνος παύει να μετριέται και αρχίζει να αφηγείται ιστορίες.
